Over boosheid, angst en machteloosheid in de oorlog

Geplaatst op 22 augustus 2025

Tentoonstelling ‘Bevrijding en wederopbouw’ zondag 7 september ook te bezichtigen

Hij herkende hem meteen. De brief met een stempel van het bezettingsbestuur. Zijn handen trilden voordat hij hem opende. Twee weken, nog veertien dagen en dan moeten we weg voor de aanleg van een vliegveld. Onze boerderij wordt gevorderd. Geen ruimte voor bezwaar, geen uitleg. Alleen een kille mededeling verpakt in beleefde zinnen. De boerderij, waar wij al generaties lang op boeren wordt zomaar van ons afgenomen. En waar moeten we naar toe?

Een korte brief zorgde in 1940 voor een enorme boosheid, maar ook voor angst en een enorme machteloosheid bij de bewoners van 27 woningen en boerderijen, die gevorderd werden door de Duitse bezetter voor de aanleg van Fliegerhorst Gilze Rijen. Geen enkele uitleg! Geen enkel alternatief! Geen enkele vergoeding! Vertrekken! En zoek het verder maar uit!

Diep geraakt
Stel je eens voor dat je zo’n briefje krijgt en dat het een voldongen feit is. Wat je ontnomen wordt is allemaal materieel. Maar ‘huis en haard’ en ‘boerengrond’ hebben ook emotionele waarde. Hoe diep kun je geraakt worden? Gelukkig vonden deze mensen allen weer ergens onderdak. En uiteindelijk werd hun schade, tot op zekere hoogte, weer vergoed.

Al tijdens de oorlog werd er aandacht besteed aan de wederopbouw van gesloopte en verwoeste boerderijen. Voor de coördinatie van het herstel van verloren gegane agrarische gebouwen werd al op 15 juli 1940 door de rijksoverheid het Bureau Wederopbouw Boerderijen (BWB) opgericht. Belangrijk was dat de voedselvoorziening behouden bleef. Onze gemeente heeft meerdere boerderijen die vanuit het fonds voor wederopbouw zijn gefinancierd. Een aantal daarvan zijn herkenbaar aan een ingemetselde gevelsteen met daarin een herrijzende leeuw en het jaartal van wederopbouw.

Originele documenten
In de tentoonstelling Bevrijding en Wederopbouw besteedt de heemkring, met originele documenten uit die periode,  aandacht aan het ontnemen van eigendommen door de Duitsers en aan de Wederopbouw. Daarnaast zijn er veel foto’s en voorwerpen uit de periode van bevrijding en wederopbouw te zien.

Kom dus tijdens de open dag, op zondag 7 september tussen 13.00 en 16.30 uur, zeker ook een kijkje nemen bij deze tentoonstelling. Het adres van de heemkring is Nieuwstraat 22 in Gilze. De entree is gratis.

Onderschrift foto:
Hij herkende hem meteen. De brief met een stempel van het bezettingsbestuur. Zijn handen trilden voordat hij hem opende”

Recente berichten

Julianus Hendrikus ‘Juleke’ Witlox (1904–1984)

Julianus Hendrikus ‘Juleke’ Witlox (1904–1984) was een markante ondernemer in Rijen. Hij begon in de jaren dertig als transporteur met…

25 maart 2026

Tentoonstelling: Een duik in de schooltijd van vroeger

Heemkundekring Molenheide opent binnenkort een bijzondere tentoonstelling die de rijke geschiedenis van het onderwijs in onze gemeente tot leven brengt….

17 maart 2026

Cursus stamboomonderzoek

Genealogie Er is een derde cursus gestart die mensen helpt bij het zoeken naar en het vastleggen van data met betrekking…

17 maart 2026

Heemtuin is 12 april open

Bezoek op zondag 12 april a.s. onze  heemtuin. Van 13.30 uur tot 16.30 uur is deze weer geopend. De tuin…

16 maart 2026

Vooraankondiging nieuwe uitgave van Heemkring Molenheide

Verzwegen verhalen uit de bezetting Collaboratie en verzet in Gilze en Rijen 1940 – 1944 Over de oorlogsjaren in Gilze…

13 maart 2026

Markante Mensen Gilze-Rijen-Hulten-Molenschot

Aflevering 6 In 1915 werd in café C. van der Horst in Rijen de R.K. Boerenbond opgericht, onderdeel van de…

11 februari 2026

Lezing over de Gilze-Rijenbreuk

Er is een geologisch fenomeen in onze gemeente, dat grote invloed gehad heeft op het aanzien van onze dorpen. Het…

11 februari 2026

Afscheid vrijwilligers

Tijdens de ledenvergadering op 27 januari j.l. werd afscheid genomen van een paar vrijwilligers. Anny en Frans van Loon zijn…

30 januari 2026

Kees Tijs ontvangt zilveren speld van het Brabants Heem

Tijdens de algemene levergadering op 27 januari jl. ontving Kees Tijs de zilveren erespeld van het Brabants Heem. Kees is…

29 januari 2026

De Mulder 175 is uit

Het bewogen leven van pastoor Van der Maden Tegenwoordig zien we ze nog weinig op 6 januari. Maar dat was…

29 januari 2026

Benny Ludemann – gepassioneerd dirigent en musicus

Hij werd geboren in Breda, woonde in Rijen, maar was ook aardig ingevoerd in  Molenschot. Benny Ludemann was zestig (!)…

14 januari 2026

Stamboomcafé 2 februari 2026

Op maandagavond 2 februari 2026 is weer een ‘stamboomcafé’ van Heemkring Molenheide in ’t Oude Raadhuis aan de Nieuwstraat 22 te…

14 januari 2026