Over boosheid, angst en machteloosheid in de oorlog

Geplaatst op 22 augustus 2025

Tentoonstelling ‘Bevrijding en wederopbouw’ zondag 7 september ook te bezichtigen

Hij herkende hem meteen. De brief met een stempel van het bezettingsbestuur. Zijn handen trilden voordat hij hem opende. Twee weken, nog veertien dagen en dan moeten we weg voor de aanleg van een vliegveld. Onze boerderij wordt gevorderd. Geen ruimte voor bezwaar, geen uitleg. Alleen een kille mededeling verpakt in beleefde zinnen. De boerderij, waar wij al generaties lang op boeren wordt zomaar van ons afgenomen. En waar moeten we naar toe?

Een korte brief zorgde in 1940 voor een enorme boosheid, maar ook voor angst en een enorme machteloosheid bij de bewoners van 27 woningen en boerderijen, die gevorderd werden door de Duitse bezetter voor de aanleg van Fliegerhorst Gilze Rijen. Geen enkele uitleg! Geen enkel alternatief! Geen enkele vergoeding! Vertrekken! En zoek het verder maar uit!

Diep geraakt
Stel je eens voor dat je zo’n briefje krijgt en dat het een voldongen feit is. Wat je ontnomen wordt is allemaal materieel. Maar ‘huis en haard’ en ‘boerengrond’ hebben ook emotionele waarde. Hoe diep kun je geraakt worden? Gelukkig vonden deze mensen allen weer ergens onderdak. En uiteindelijk werd hun schade, tot op zekere hoogte, weer vergoed.

Al tijdens de oorlog werd er aandacht besteed aan de wederopbouw van gesloopte en verwoeste boerderijen. Voor de coördinatie van het herstel van verloren gegane agrarische gebouwen werd al op 15 juli 1940 door de rijksoverheid het Bureau Wederopbouw Boerderijen (BWB) opgericht. Belangrijk was dat de voedselvoorziening behouden bleef. Onze gemeente heeft meerdere boerderijen die vanuit het fonds voor wederopbouw zijn gefinancierd. Een aantal daarvan zijn herkenbaar aan een ingemetselde gevelsteen met daarin een herrijzende leeuw en het jaartal van wederopbouw.

Originele documenten
In de tentoonstelling Bevrijding en Wederopbouw besteedt de heemkring, met originele documenten uit die periode,  aandacht aan het ontnemen van eigendommen door de Duitsers en aan de Wederopbouw. Daarnaast zijn er veel foto’s en voorwerpen uit de periode van bevrijding en wederopbouw te zien.

Kom dus tijdens de open dag, op zondag 7 september tussen 13.00 en 16.30 uur, zeker ook een kijkje nemen bij deze tentoonstelling. Het adres van de heemkring is Nieuwstraat 22 in Gilze. De entree is gratis.

Onderschrift foto:
Hij herkende hem meteen. De brief met een stempel van het bezettingsbestuur. Zijn handen trilden voordat hij hem opende”

Recente berichten

Heemkring Molenheide houdt open dag op zondag 14 juni

Met allerlei activiteiten en zang Nieuwsgierig naar wat er in 1832 op de plek stond waar je nu woont? Of…

24 mei 2026

Nieuwe uitgave van Heemkring Molenheide

Verzwegen verhalen uit de bezetting Collaboratie en verzet in Gilze en Rijen 1940 – 1944 Over de oorlogsjaren in Gilze…

16 mei 2026

Cees van Gils ging 54 keer te voet naar Kevelaer

Een zorgenkind met een dubbele handicap en een levenspad vol tegenslagen. Cees van Gils zijn bestaan liep van jongs af…

13 mei 2026

Archeologische opgraving

In de periode van 20 april tot 8 mei 2026 werd er op een perceel tussen de Versterstraat en het…

11 mei 2026

Heemtuin 7 juni open

Bezoek op zondag 7 juni a.s. onze  heemtuin. Van 13.30 uur tot 16.30 uur is deze weer geopend. De tuin…

5 mei 2026

Tentoonstelling: Een duik in de schooltijd van vroeger. Kom kijken op zondag 7 juni

Onze tentoonstelling Een duik in de schooltijd van vroeger blijft groeien — en hoe! Sinds de opening hebben we van…

5 mei 2026

Hein en Marie Broenen-van de Wouw, tegenslag en doorzetten

Het levensverhaal van dit Gilse echtpaar is getekend door oorlog. Een oorlog waar ook zij slachtoffer van werden. In Gilze…

17 april 2026

Een toevallige passante, een kunstenaar en de landbouwschool

De Mulder 176 is uit Een hoogzwangere, jonge ongehuwde vrouw bevalt in de open lucht van een kind dat komt…

17 april 2026

Schoonmaakdag

Op vrijdag, 20 maart, hebben we met een aantal vrijwilligers grote schoonmaak  gehouden in het gebouw van de Heemkring. Alle…

16 april 2026

Julianus Hendrikus ‘Juleke’ Witlox (1904–1984)

Julianus Hendrikus ‘Juleke’ Witlox (1904–1984) was een markante ondernemer in Rijen. Hij begon in de jaren dertig als transporteur met…

25 maart 2026

Tentoonstelling: Een duik in de schooltijd van vroeger

Heemkundekring Molenheide opent binnenkort een bijzondere tentoonstelling die de rijke geschiedenis van het onderwijs in onze gemeente tot leven brengt….

17 maart 2026

Cursus stamboomonderzoek

Genealogie Er is een derde cursus gestart die mensen helpt bij het zoeken naar en het vastleggen van data met betrekking…

17 maart 2026